เป็นหนี้เท่าไรถึงถูกฟ้องล้มละลาย?
หนี้แตะหนึ่งล้านบาทเมื่อไร หลายคนเริ่มกังวลว่าจะต้องล้มละลายทันที ขณะที่เจ้าหนี้บางคนเข้าใจว่าเพียงยอดหนี้ถึงเกณฑ์ก็ยื่นฟ้องได้แล้ว ความจริงต้องแยกยอดหนี้ออกจากฐานะของลูกหนี้ และพิสูจน์องค์ประกอบให้ครบก่อนเลือกเส้นทางคดี
บุคคลธรรมดาต้องมีหนี้ต่อเจ้าหนี้ผู้ฟ้องคนเดียวหรือหลายคนรวมกันไม่น้อยกว่า 1 ล้านบาท ส่วนนิติบุคคลไม่น้อยกว่า 2 ล้านบาท แต่ยอดหนี้ถึงเกณฑ์เพียงอย่างเดียวไม่ทำให้ล้มละลาย ต้องมีหนี้สินล้นพ้นตัวและหนี้กำหนดจำนวนได้แน่นอนด้วย
หลักกฎหมายที่ใช้กับปัญหานี้
พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 8, 9 และ 14. ตรวจตัวบทฉบับรวม
หนี้ถึงเกณฑ์ กับหนี้สินล้นพ้นตัว เป็นคนละคำถาม
มาตรา 9 ไม่ได้ใช้ยอดหนี้เป็นคำตอบเพียงข้อเดียว ต้องตรวจด้วยว่าหนี้กำหนดจำนวนได้แน่นอนหรือไม่ และลูกหนี้มีหนี้สินล้นพ้นตัวหรือไม่ สัญญาเรียกเงินจำนวนหนึ่งกับคำเรียกค่าเสียหายที่ยังต้องพิสูจน์จำนวนอาจมีประเด็นต่างกัน จึงควรแยกรายการก่อนรวมยอดฟ้อง
การมีทรัพย์สินไม่ได้ยืนยันว่าชำระหนี้ได้เสมอ บ้านที่มีจำนองสูงอาจเหลือมูลค่าน้อย ส่วนการขาดเงินสดชั่วคราวก็ไม่เท่ากับไม่มีความสามารถชำระหนี้ทั้งหมด ต้องพิจารณาหลักฐานมูลค่า ภาระผูกพัน และหนี้อื่นประกอบ ไม่ใช้ราคาที่ลูกหนี้บอกเองเป็นข้อยุติ
แนวคำพิพากษาและขอบเขตการใช้
ฎีกาที่ 212/2567: ศาลรับว่าหนี้เงินทดรองและค่าสินค้าที่มีเอกสารระบุยอดแน่นอนใช้ฟ้องล้มละลายได้ เมื่อเข้าเกณฑ์ยอดหนี้และพิสูจน์ภาวะหนี้สินล้นพ้นตัวได้
ตัวอย่างและวิธีแก้ปัญหา
ตัวอย่างสมมติ: นาย ก. ค้างหนี้ 1.2 ล้านบาท แต่มีทรัพย์ที่ขายชำระหนี้ทั้งหมดได้จริง จึงยังต้องพิจารณาหลักฐานทรัพย์และมาตรา 14 ไม่ใช่ถือว่าล้มละลายทันที
นำไปใช้กับเรื่องของคุณอย่างไร
ลองทำบัญชีสองด้าน ด้านแรกเป็นหนี้แต่ละรายพร้อมวันครบกำหนดและยอดชำระแล้ว อีกด้านเป็นทรัพย์พร้อมภาระและหลักฐานมูลค่า เช่น บ้านราคาโดยประมาณ 2 ล้านบาท แต่มีหนี้จำนอง 1.8 ล้านบาท ไม่ควรนำราคา 2 ล้านบาทไปเทียบหนี้อื่นโดยไม่หักภาระ ตัวอย่างนี้เป็นแนวจัดข้อมูล ไม่ใช่สูตรที่ทำให้ศาลต้องยกฟ้อง
เอกสารที่ควรเตรียม
สัญญา หลักฐานส่งมอบเงินหรือสินค้า ตารางยอดหนี้และการชำระ หนังสือทวงถามและหลักฐานรับ งบการเงินหรือเอกสารทรัพย์สิน
ขั้นตอนดำเนินการ
- ตรวจประเภทลูกหนี้และยอดหนี้
- ตรวจว่าหนี้กำหนดจำนวนได้แน่นอนและยังบังคับได้
- รวบรวมหลักฐานหนี้สินล้นพ้นตัว
- พิจารณาเจรจาก่อนหรือยื่นฟ้องต่อศาลล้มละลายที่มีอำนาจ
ระยะเวลาและวันสำคัญ
หากอาศัยข้อสันนิษฐานตามมาตรา 8 (9) ต้องทวงถามเป็นหนังสืออย่างน้อยสองครั้ง ห่างกันไม่น้อยกว่า 30 วัน ไม่ใช่กำหนดบังคับของทุกกรณี ระยะพิจารณาคดีขึ้นกับนัดและข้อพิพาท
ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่าย
ค่าขึ้นศาลฟ้องล้มละลาย 500 บาท และเงินประกันค่าใช้จ่าย 5,000 บาทตามมาตรา 11 ซึ่งศาลอาจเรียกเพิ่ม ค่าเดินทาง ส่งหมาย และค่าทนายแยกตามจริง
ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยง
- รวมเงินที่ได้รับชำระแล้วไว้ในยอดหนี้
- อ้างว่ามีทรัพย์มากโดยไม่มีเอกสารยืนยันมูลค่าและภาระ
- ถือว่าหนังสือทวงสองครั้งเป็นเงื่อนไขบังคับของคดีล้มละลายทุกคดี
10 คำถาม–คำตอบที่พบบ่อย
1. เป็นหนี้ต่ำกว่า 1 ล้านบาท เจ้าหนี้หมดสิทธิเรียกหนี้หรือไม่
ไม่หมดสิทธิ อาจฟ้องแพ่งหรือใช้ทางอื่นที่กฎหมายรองรับ เพียงยังไม่เข้าเกณฑ์ฟ้องล้มละลายบุคคลธรรมดาตามมาตรา 9
2. มีบ้านหนึ่งหลัง แสดงว่าไม่ล้นพ้นตัวหรือไม่
ต้องดูมูลค่าที่ชำระหนี้ได้จริง ภาระจำนอง และหนี้ทั้งหมด ไม่พิจารณาจากการมีบ้านอย่างเดียว
3. เจ้าหนี้คนเดียวต้องมียอดถึงเกณฑ์เองหรือไม่
มาตรา 9 พิจารณาหนี้ต่อเจ้าหนี้ผู้ฟ้องคนเดียวหรือหลายคนรวมกันตามเงื่อนไข ไม่ใช่นำหนี้ต่อทุกคนมารวมโดยไม่ตรวจว่าผู้ใดเป็นผู้ฟ้อง
4. ถ้ามีเงินชำระทั้งหมด ควรนำอะไรไปศาล
เตรียมหลักฐานเงินหรือทรัพย์ที่น่าเชื่อถือ พร้อมรายละเอียดว่าชำระหนี้ทั้งหมดได้อย่างไร ศาลจะพิจารณาตามมาตรา 14 ไม่ใช้เพียงคำรับรองว่าจะหาเงินได้
5. บุคคลธรรมดามีหนี้หนึ่งล้านบาทพอดีถึงเกณฑ์หรือไม่
ถึงเกณฑ์จำนวนหนี้ขั้นต่ำ แต่ยังต้องพิสูจน์หนี้สินล้นพ้นตัวและองค์ประกอบอื่นตามมาตรา 9 ไม่ใช่ล้มละลายเพราะยอดถึงเกณฑ์อย่างเดียว
6. บริษัทมีหนี้หนึ่งล้านห้าแสนบาท ใช้เกณฑ์บุคคลธรรมดาได้ไหม
ไม่ได้ นิติบุคคลมีเกณฑ์หนี้ขั้นต่ำสองล้านบาทตามมาตรา 9 ส่วนการเรียกหนี้ด้วยวิธีอื่นต้องพิจารณาแยก
7. หนี้หลายสัญญาต่อเจ้าหนี้ผู้ฟ้องรวมได้หรือไม่
ตรวจรวมได้ตามเงื่อนไข แต่ต้องแยกพิสูจน์แต่ละสัญญา ยอดคงเหลือและความแน่นอนของหนี้ ไม่รวมยอดที่ไม่มีสิทธิเรียก
8. มีบ้านติดจำนอง ใช้ราคาเต็มพิสูจน์ว่าจ่ายหนี้ได้ไหม
ควรแสดงราคาและภาระจำนองพร้อมกัน ศาลต้องตรวจความสามารถชำระจริง ไม่พิจารณาราคาบ้านโดยตัดภาระออกจากข้อมูล
9. รายได้ต่อเดือนสูงช่วยต่อสู้ได้หรือไม่
อาจเป็นข้อมูลประกอบ แต่ต้องแสดงความสามารถชำระหนี้ทั้งหมดและหลักฐานที่น่าเชื่อถือ ไม่ใช่อ้างรายได้สูงโดยไม่มีแผนหรือเอกสาร
10. เจ้าหนี้ต้องส่งหนังสือสองครั้งทุกคดีไหม
ไม่ทุกคดี สองหนังสือห่างไม่น้อยกว่าสามสิบวันเป็นเงื่อนไขข้อสันนิษฐานมาตรา 8 (9) ยังมีฐานพิสูจน์อื่นที่ต้องตรวจตามข้อเท็จจริง
อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง
- เจ้าหนี้ฟ้องล้มละลายได้เลยไหม หากยังไม่มีคำพิพากษาคดีแพ่ง?
- ได้รับหมายศาลล้มละลาย ต้องทำอย่างไร?
- พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดกับล้มละลาย ต่างกันอย่างไร?
หากต้องการตรวจเอกสารเฉพาะคดี สามารถติดต่อ ทนายโซเชียล โดยเตรียมหมายหรือคำสั่งล่าสุด หลักฐานหนี้ และวันรับเอกสารมาด้วย
บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสาร ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ