อาญา

ถูกโกงเงิน แจ้งความฉ้อโกงอย่างไร? องค์ประกอบมาตรา 341 ต่างจากผิดสัญญาอย่างไร อายุความ 3 เดือน พร้อมฎีกาล่าสุด

ฉ้อโกงคืออะไร องค์ประกอบมาตรา 341 โทษ ฉ้อโกงประชาชนยอมความไม่ได้ อายุความร้องทุกข์ 3 เดือน แยกฉ้อโกงกับผิดสัญญา พร้อมฎีกา 2566–2569 และขั้นตอนเมื่อถูกโกง

โดย ทีมทนายความ ทนายโซเชียล··อ่าน 6 นาที
ถูกโกงเงิน แจ้งความฉ้อโกงอย่างไร? องค์ประกอบมาตรา 341 ต่างจากผิดสัญญาอย่างไร อายุความ 3 เดือน พร้อมฎีกาล่าสุด

ฉ้อโกง คือการหลอกลวงด้วยข้อความเท็จหรือปกปิดความจริงที่ควรบอก จนได้ทรัพย์สินไปจากผู้ถูกหลอกหรือบุคคลที่สาม ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 โทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ฉ้อโกงธรรมดาเป็นความผิดอันยอมความได้ ผู้เสียหายต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ ถ้าเกินกำหนดคดีขาดอายุความ แต่ไม่ใช่ทุกกรณีที่ได้เงินไปแล้วไม่ทำตามสัญญาจะเป็นฉ้อโกง บทความนี้อธิบายวิธีแยกฉ้อโกงออกจากการผิดสัญญาทางแพ่ง พร้อมฎีกาล่าสุดและขั้นตอนแจ้งความให้ถูกต้อง

องค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกง มาตรา 341 ประมวลกฎหมายอาญา 4 ข้อ

ฉ้อโกงตามกฎหมายต้องครบองค์ประกอบอะไรบ้าง

มาตรา ๓๔๑ ผู้ใด โดยทุจริต หลอกลวงผู้อื่นด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง และโดยการหลอกลวงดังว่านั้น ได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สาม หรือทำให้ผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลที่สามทำ ถอน หรือทำลายเอกสารสิทธิ ผู้นั้นกระทำความผิดฐานฉ้อโกง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

แยกได้เป็น 4 ข้อที่ต้องพิสูจน์ให้ได้ทั้งหมด

  1. เจตนาทุจริต คือมุ่งเอาประโยชน์ที่ไม่ควรได้โดยชอบ
  2. หลอกลวง ด้วยการแสดงข้อความเท็จ หรือปกปิดความจริงที่ควรบอก
  3. ผู้เสียหายหลงเชื่อเพราะการหลอกลวงนั้น
  4. ได้ทรัพย์สินไป หรือทำให้ผู้ถูกหลอกหรือบุคคลที่สามทำ ถอน หรือทำลายเอกสารสิทธิ

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 282/2566 ผู้เสียหายหลงเชื่อคำหลอกลวงของจำเลยที่ 1 จึงไปโอนที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างให้คนอื่นซึ่งไม่ใช่จำเลยที่ 1 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการที่บุคคลอื่นได้ที่ดินไปเพราะการหลอกลวงนั้น เป็นการได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากผู้ถูกหลอกลวงให้ทำเอกสารสิทธิตามมาตรา 341 แล้ว ผู้หลอกลวงจึงไม่จำเป็นต้องเป็นคนรับทรัพย์ไปเอง

ฉ้อโกงประชาชน (มาตรา 343) ต่างจากฉ้อโกงธรรมดาอย่างไร

มาตรา ๓๔๓ ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา ๓๔๑ ได้กระทำด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จต่อประชาชน หรือด้วยการปกปิดความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้งแก่ประชาชน ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

มาตรา ๓๔๘ ความผิดในหมวดนี้ นอกจากความผิดตามมาตรา ๓๔๓ เป็นความผิดอันยอมความได้

ฉ้อโกงประชาชนคือการหลอกลวงคนทั่วไปเป็นการทั่วไป เช่น ประกาศขายของหรือชวนลงทุนในโซเชียลมีเดียที่ใครก็เห็นได้ ความผิดนี้ยอมความไม่ได้ แม้ผู้เสียหายจะได้เงินคืนแล้ว คดีอาญาก็ยังดำเนินต่อไป ส่วนฉ้อโกงธรรมดาตามมาตรา 341 ยอมความได้ ถ้าตกลงกันได้และผู้เสียหายถอนคำร้องทุกข์ คดีอาญาก็ระงับ อ่านตัวอย่างการนับกรรมในคดีหลอกลวงออนไลน์ได้ที่ หลอกลวงผ่านสื่อออนไลน์ ผิดฉ้อโกงประชาชนกี่กรรม

เปรียบเทียบฉ้อโกงธรรมดามาตรา 341 กับฉ้อโกงประชาชนมาตรา 343 โทษและการยอมความ

อายุความ: ต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือน

มาตรา ๙๖ ภายใต้บังคับมาตรา ๙๕ ในกรณีความผิดอันยอมความได้ ถ้าผู้เสียหายมิได้ร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ

  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 485/2567 ยืนยันว่าความผิดตามมาตรา 341 เป็นความผิดอันยอมความได้ จึงอยู่ภายใต้กำหนดร้องทุกข์ 3 เดือนตามมาตรา 96
  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2760/2563 ผู้เสียหายร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนแล้ว แม้จะฟ้องคดีหลังพ้น 3 เดือน คดีก็ยังไม่ขาดอายุความ เพราะยังอยู่ในอายุความฟ้องคดีตามมาตรา 95 (3)
  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 266/2569 การร้องทุกข์ไม่มีแบบที่กฎหมายกำหนด แต่ต้องได้ความว่าผู้เสียหายแสดงเจตนาให้ดำเนินคดีอาญา

ข้อควรระวังในทางปฏิบัติ: การไปลงบันทึกประจำวันเพียง “เพื่อเป็นหลักฐาน” โดยไม่แสดงเจตนาให้ดำเนินคดี อาจไม่ถือเป็นการร้องทุกข์ ควรแจ้งพนักงานสอบสวนให้ชัดว่าต้องการให้ดำเนินคดีกับผู้กระทำ และขอสำเนาบันทึกไว้

ไม่ส่งของ ไม่คืนเงิน เป็นฉ้อโกงหรือผิดสัญญา

คำถามนี้พบบ่อยที่สุด เส้นแบ่งอยู่ที่ว่าตอนรับเงิน ผู้ขายหรือผู้รับเงินหลอกลวงด้วยข้อความเท็จหรือไม่ ถ้าตั้งใจจะไม่ทำตามมาตั้งแต่ต้นและหลอกให้เชื่อ เป็นฉ้อโกงได้ แต่ถ้าตกลงกันโดยสุจริตแล้วภายหลังทำไม่ได้ เป็นเรื่องผิดสัญญาทางแพ่ง

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3664/2568 ผู้ขายโพสต์ในเฟซบุ๊กว่า “เปิดพรีออเดอร์” ผู้ซื้อสั่งชุดนอน 5,000 ชุดและโอนเงิน 135,000 บาท แต่ผู้ขายไม่ส่งของตามกำหนด ศาลอุทธรณ์ลงโทษฐานฉ้อโกงประชาชน แต่ศาลฎีกาพิพากษากลับ เพราะจากแชตที่คุยกัน ผู้ซื้อรู้อยู่แล้วว่าผู้ขายยังไม่มีสินค้าในครอบครอง ผู้ขายไม่ได้ยืนยันว่ามีของพร้อมส่ง จึงฟังไม่ได้ว่าหลอกลวง การกระทำไม่เป็นฉ้อโกง อย่างไรก็ดี ผู้ขายเป็นฝ่ายผิดสัญญา ศาลจึงให้คืนเงิน 135,000 บาทในส่วนแพ่ง

บทเรียนจากฎีกานี้คือ ข้อความแชตตอนตกลงซื้อขายมีผลต่อคดีมาก ผู้เสียหายควรเก็บแชตทั้งหมดตั้งแต่ต้นจนจบ ไม่ตัดมาเฉพาะบางช่วง

ขั้นตอนเมื่อถูกโกง เก็บหลักฐาน แจ้งธนาคาร ร้องทุกข์ภายใน 3 เดือน

ขั้นตอนเมื่อถูกโกง

  1. เก็บหลักฐานทันที สลิปโอนเงิน เลขบัญชีปลายทาง แชตทั้งหมด หน้าโพสต์ ลิงก์โปรไฟล์ เบอร์โทร และพยานบุคคล
  2. แจ้งธนาคาร ของตนเองให้เร็วที่สุด เพื่อประสานระงับบัญชีปลายทางตามช่องทางที่ธนาคารกำหนด
  3. ร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวน ภายใน 3 เดือน ระบุให้ชัดว่าประสงค์ให้ดำเนินคดี กรณีถูกหลอกออนไลน์แจ้งความผ่านระบบแจ้งความออนไลน์ของตำรวจได้
  4. ขอคืนเงิน ในคดีอาญา ผู้เสียหายขอให้ศาลบังคับคืนทรัพย์หรือใช้ราคาได้ หรือจะฟ้องคดีแพ่งแยกต่างหากก็ได้
  5. ถ้าไม่เข้าองค์ประกอบฉ้อโกง ให้ใช้สิทธิทางแพ่ง ส่งหนังสือทวงถามแล้วฟ้องเรียกเงินคืนตามสัญญา

คำถามที่พบบ่อย

ยืมเงินแล้วไม่คืน เป็นฉ้อโกงไหม

โดยทั่วไปการกู้ยืมแล้วไม่คืนเป็นเรื่องทางแพ่ง เว้นแต่จะมีการหลอกลวงด้วยข้อความเท็จตั้งแต่ตอนขอยืม เช่น อ้างเหตุที่ไม่มีอยู่จริงเพื่อให้หลงเชื่อ จึงอาจเป็นฉ้อโกงได้

ได้เงินคืนแล้ว คดีฉ้อโกงจบไหม

ถ้าเป็นฉ้อโกงธรรมดาตามมาตรา 341 ผู้เสียหายถอนคำร้องทุกข์หรือยอมความได้ คดีอาญาย่อมระงับ แต่ถ้าเป็นฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา 343 ยอมความไม่ได้

ถูกหลอกให้โอนเงินจากคนที่คุยออนไลน์

อ่านรูปแบบการหลอกลวงที่พบบ่อยได้ที่ ระวังขบวนการคนต่างชาติส่งข้อความมาจีบ แล้วหลอกให้โอนเงิน

เล่นแชร์แล้วท้าวแชร์หนี ผิดฉ้อโกงไหม

อ่านต่อได้ที่ ท้าวแชร์แอบอ้างชื่อคนอื่นประมูล ผิดฉ้อโกง และ ท้าวแชร์อาจถูกฟ้องตาม พ.ร.บ.แชร์ และข้อหาฉ้อโกงในคดีเดียวกันได้

หากถูกโกงและไม่แน่ใจว่าเป็นคดีอาญาหรือคดีแพ่ง สำนักงานทนายโซเชียล รังสิต ปทุมธานี ให้คำปรึกษาและดำเนินคดีฉ้อโกงทั้งฝั่งผู้เสียหายและผู้ถูกกล่าวหา สำหรับผู้ที่ค้นหาทนายใกล้ฉันในรังสิต ธัญบุรี และปทุมธานี ติดต่อได้ตามช่องทางในหน้าเว็บไซต์

ข้อมูลตัวบทกฎหมายและคำพิพากษาศาลฎีกาในบทความนี้ เป็นข้อมูล ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 เรียบเรียงโดยทีมงานบริษัท ทนายโซเชียล จำกัด เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ข้อเท็จจริงของแต่ละคดีแตกต่างกัน ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจดำเนินการ

แหล่งอ้างอิง

  • ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96, 341, 343, 348 (อัตราโทษตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 26) พ.ศ. 2560)
  • คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 266/2569, 3664/2568, 485/2567, 282/2566, 2760/2563

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสาร ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ

แชตกับทนาย โทรหาทนาย