ฟ้องชู้ เรียกค่าทดแทนได้อย่างไร? มาตรา 1523 ฉบับสมรสเท่าเทียม “แสดงตนโดยเปิดเผย” อายุความ 1 ปี พร้อมฎีกาล่าสุด
ฟ้องชู้ได้ 2 ทาง ฟ้องหย่าพร้อมค่าทดแทนหรือไม่หย่า ตามมาตรา 1523 ฉบับสมรสเท่าเทียม หลักฐานแสดงตนโดยเปิดเผย อายุความ 1 ปี ขั้นตอนฟ้อง พร้อมฎีกา 2560–2568

ฟ้องชู้ คือการที่คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสฟ้องเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่มีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาวกับคู่สมรสของตน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 ฟ้องได้ 2 ทาง คือฟ้องหย่าพร้อมเรียกค่าทดแทน หรือไม่หย่าแต่ฟ้องเรียกค่าทดแทนจากผู้ที่ล่วงเกินหรือแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาวกับคู่สมรสของเรา ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่รู้หรือควรรู้ความจริง หลังกฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลใช้บังคับ ถ้อยคำในมาตรา 1516 (1) และ 1523 เปลี่ยนเป็นคำว่า “คู่สมรส” แล้ว บทความนี้อธิบายตามตัวบทฉบับปัจจุบัน พร้อมฎีกาล่าสุดและขั้นตอนฟ้อง

ใครฟ้องชู้ได้
ผู้ฟ้องต้องเป็นคู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสถูกต้องตามกฎหมาย ผู้ที่อยู่กินกันโดยไม่ได้จดทะเบียน แม้จะแต่งงานตามประเพณีและมีบุตรด้วยกัน ไม่มีสิทธิเรียกค่าทดแทนตามมาตรา 1523 และหลังกฎหมายแก้ไขใหม่ สิทธินี้ใช้ได้กับคู่สมรสทุกเพศ
ตัวบทกฎหมายฉบับปัจจุบัน
มาตรา ๑๕๑๖ เหตุฟ้องหย่ามีดังต่อไปนี้
(๑) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส เป็นชู้หรือมีชู้ ร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณ หรือกระทำกับผู้อื่นหรือยอมรับการกระทำของผู้อื่นเพื่อสนองความใคร่ของตนหรือผู้อื่นเป็นอาจิณ อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้
มาตรา ๑๕๒๓ เมื่อศาลพิพากษาให้หย่ากันเพราะเหตุตามมาตรา ๑๕๑๖ (๑) คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสิทธิได้รับค่าทดแทนจากคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่ง และจากผู้ซึ่งได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง หรือผู้ซึ่งเป็นเหตุแห่งการหย่านั้น
คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะเรียกค่าทดแทนจากผู้ซึ่งล่วงเกินคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งไปในทำนองชู้สาว หรือจากผู้ซึ่งแสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่าตนมีความสัมพันธ์กับคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งในทำนองชู้สาวก็ได้
ถ้าคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจให้อีกฝ่ายหนึ่งกระทำการตามมาตรา ๑๕๑๖ (๑) หรือให้ผู้อื่นกระทำการตามวรรคสอง คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งนั้นจะเรียกค่าทดแทนไม่ได้
หมายเหตุ: มาตรา 1516 และ 1523 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ถ้อยคำเดิมที่ใช้คำว่า “สามี” “ภริยา” และ “หญิงอื่น” ที่ยังพบในเว็บไซต์ทั่วไปเป็นฉบับก่อนแก้ไข

ฟ้องชู้ได้ 2 ทาง เลือกทางไหนดี
| ทางที่ 1: ฟ้องหย่า + ค่าทดแทน (วรรคหนึ่ง) | ทางที่ 2: ไม่หย่า ฟ้องชู้อย่างเดียว (วรรคสอง) | |
|---|---|---|
| ต้องหย่าไหม | ศาลต้องพิพากษาให้หย่าเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) | ไม่ต้องหย่า |
| เรียกจากใคร | คู่สมรสอีกฝ่าย และผู้ที่ได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง หรือผู้ที่เป็นเหตุแห่งการหย่า | ผู้ที่ล่วงเกินคู่สมรสในทำนองชู้สาว หรือผู้ที่แสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาว |
| เหมาะกับ | ผู้ที่ตัดสินใจยุติการสมรสแล้ว | ผู้ที่ยังต้องการรักษาครอบครัว แต่ต้องการให้บุคคลภายนอกรับผิด |
“แสดงตนโดยเปิดเผย” ต้องพิสูจน์อย่างไร: ฎีกาที่ควรรู้
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 748/2568 ผู้ถูกฟ้องต้องแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาว และต้องรู้ว่าอีกฝ่ายมีคู่สมรสแล้วแต่ยังจงใจละเมิดสิทธิ แม้จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ โจทก์ก็ยังต้องนำพยานมาสืบให้ได้ความตามคำฟ้อง
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5856/2567 โจทก์ต้องบรรยายในคำฟ้องว่าจำเลยมีพฤติการณ์แสดงตนโดยเปิดเผยอย่างไร เมื่อไม่ได้บรรยายไว้ โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าทดแทนตามมาตรา 1523 วรรคสอง
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 964/2562 คู่สมรสของโจทก์ไปหาจำเลยที่บ้านเช่าช่วงกลางคืนบ่อยครั้ง บางครั้งค้างคืน และมีกุญแจเปิดเข้าบ้านจำเลยได้เองแม้ยามดึก บางครั้งแต่งตัวออกไปทำงานพร้อมกัน ศาลฎีกาเห็นว่าพฤติการณ์ที่เพื่อนบ้านหรือคนที่พบเห็นเข้าใจได้ว่าเป็นชู้สาวกัน ถือเป็นการแสดงตนโดยเปิดเผยแล้ว โจทก์จึงเรียกค่าทดแทนได้
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2588/2561 ภาระการพิสูจน์ว่าหญิงอื่นแสดงตน “โดยเปิดเผย” ตกแก่โจทก์ แม้จำเลยยอมรับว่ามีเพศสัมพันธ์กับสามีโจทก์ และโจทก์มีแชต รูป และคลิป แต่หลักฐานทั้งหมดได้มาจากสามีของโจทก์เอง ไม่มีการเปิดตัวต่อผู้อื่น ไม่มีโพสต์ต่อสาธารณะ และไม่มีพยานอื่นรู้เห็น ส่วนที่ภาพแพร่ไปก็เพราะโจทก์ส่งต่อเอง ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นความสัมพันธ์ที่ลักลอบในที่ลับ ไม่ใช่การแสดงตนโดยเปิดเผย โจทก์จึงเรียกค่าทดแทนไม่ได้
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4261/2560 ภริยามีสิทธิฟ้องเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นตามมาตรา 1523 วรรคสองได้ แม้ขณะฟ้องจะจดทะเบียนหย่ากันแล้ว และสิทธินี้ไม่ใช่การฟ้องฐานละเมิด
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5579/2567 โจทก์รู้มานานแล้วว่าคู่สมรสมีความสัมพันธ์กับหญิงหลายคนรวมทั้งจำเลย แต่ไม่ใช้สิทธิฟ้อง กลับทำสัญญาแยกกันอยู่และรับเงินเลี้ยงดู เมื่อคู่สมรสหยุดจ่ายเงินจึงมาฟ้องจำเลย ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตตามมาตรา 5 โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง
หมายเหตุ: ฎีกาข้างต้นวินิจฉัยตามถ้อยคำมาตรา 1523 ฉบับก่อนแก้ไข แต่หลักเรื่องการแสดงตนโดยเปิดเผยและภาระการพิสูจน์ยังใช้เป็นแนวทางได้
อายุความฟ้องชู้: 1 ปี
มาตรา ๑๕๒๙ สิทธิฟ้องร้องโดยอาศัยเหตุในมาตรา ๑๕๑๖ (๑) (๒) (๓) หรือ (๖) หรือมาตรา ๑๕๒๓ ย่อมระงับไปเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่วันผู้กล่าวอ้างรู้หรือควรรู้ความจริงซึ่งตนอาจยกขึ้นกล่าวอ้าง
เหตุอันจะยกขึ้นฟ้องหย่าไม่ได้แล้วนั้น อาจนำสืบสนับสนุนคดีฟ้องหย่าซึ่งอาศัยเหตุอย่างอื่น
นับ 1 ปีจากวันที่รู้หรือควรรู้ความจริง ไม่ใช่วันที่เริ่มมีความสัมพันธ์ ถ้ารู้มานานแล้วโดยไม่ทำอะไร อาจขาดอายุความ และยังอาจถูกยกขึ้นต่อสู้ว่ายินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจตามมาตรา 1523 วรรคสามได้

หลักฐานที่ควรเก็บ
- ทะเบียนสมรส
- โพสต์ รูป หรือคลิปในโซเชียลมีเดียที่แสดงความสัมพันธ์ต่อบุคคลทั่วไป
- ข้อความที่อีกฝ่ายส่งมาแสดงตัว ประกาศ หรือท้าทาย
- พยานบุคคลที่เห็นทั้งสองแสดงตนเป็นคู่กันในที่สาธารณะ
- หลักฐานการเดินทาง การพักค้างคืน หรือการโอนเงินให้กัน
ข้อควรระวัง: อย่าส่งต่อหรือโพสต์รูปและคลิปของอีกฝ่ายเพื่อประจาน เพราะนอกจากไม่ช่วยให้คดีชนะ (ดูฎีกาที่ 2588/2561) ยังเสี่ยงถูกดำเนินคดีกลับ และอย่าแอบเข้าบัญชีหรืออุปกรณ์ของผู้อื่นเพื่อหาหลักฐาน เพราะอาจมีความผิดทางกฎหมายเสียเอง ควรเก็บไฟล์ต้นฉบับและภาพหน้าจอที่เห็นชื่อผู้ส่งและวันที่ให้ครบ
ขั้นตอนฟ้องชู้
- ตรวจสถานะการสมรสและวันที่รู้เรื่อง เพื่อเช็กอายุความ 1 ปี
- รวบรวมหลักฐาน ที่แสดงพฤติการณ์ “โดยเปิดเผย” ให้ชัด
- ส่งหนังสือบอกกล่าว (ถ้าเหมาะสม) บางคดีจบได้ด้วยการเจรจาและทำสัญญาประนีประนอมยอมความ
- ยื่นฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว บรรยายพฤติการณ์แสดงตนโดยเปิดเผยให้ครบตามแนวฎีกาที่ 5856/2567
- ไกล่เกลี่ยและสืบพยาน ศาลจะกำหนดค่าทดแทนตามพฤติการณ์ของแต่ละคดี
- บังคับคดี ถ้าจำเลยไม่ชำระตามคำพิพากษา
คำถามที่พบบ่อย
ฟ้องชู้ได้เงินเท่าไร
กฎหมายไม่ได้กำหนดจำนวนตายตัว ศาลจะพิจารณาจากพฤติการณ์ของแต่ละคดี เช่น ความรุนแรงและระยะเวลาของความสัมพันธ์ ความเสียหายต่อชื่อเสียงและจิตใจ และฐานะของคู่ความ
คู่สมรสโอนเงินหรือซื้อทรัพย์ให้ชู้ ขอคืนได้ไหม
ได้ในบางกรณี อ่านต่อที่ สามีโอนเงิน ซื้อทรัพย์ให้ชู้ ภรรยาฟ้องเพิกถอนนิติกรรมเอาคืนได้ ตามมาตรา 1480
คู่สมรสทิ้งไปอยู่กับคนอื่น ฟ้องหย่าได้ไหม
อ่านต่อที่ ทิ้งร้างเกิน 1 ปี ฟ้องหย่าได้หรือไม่
หย่าแล้วเรื่องลูกต้องทำอย่างไร
อ่านเรื่องค่าเลี้ยงดูและอำนาจปกครองได้ที่ ฟ้องเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร และ เปลี่ยนแปลงอำนาจปกครองบุตร
หากกำลังเผชิญปัญหาคู่สมรสนอกใจ สำนักงานทนายโซเชียล รังสิต ปทุมธานี ให้คำปรึกษาคดีครอบครัว ทั้งการฟ้องหย่า ฟ้องเรียกค่าทดแทน และการเจรจาประนีประนอม โดยเก็บข้อมูลเป็นความลับ สำหรับผู้ที่ค้นหาทนายใกล้ฉันในรังสิต ธัญบุรี และปทุมธานี ติดต่อได้ตามช่องทางในหน้าเว็บไซต์
ข้อมูลตัวบทกฎหมายและคำพิพากษาศาลฎีกาในบทความนี้ เป็นข้อมูล ณ วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 เรียบเรียงโดยทีมงานบริษัท ทนายโซเชียล จำกัด เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ข้อเท็จจริงของแต่ละคดีแตกต่างกัน ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจดำเนินการ
แหล่งอ้างอิง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (1), 1523, 1529 (มาตรา 1516 และ 1523 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567)
- คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 748/2568, 5856/2567, 5579/2567, 964/2562, 2588/2561, 4261/2560 (ตรวจสอบจากระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา)
บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสาร ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ


