บริษัทถูกขีดชื่อเป็นบริษัทร้าง มีผลอย่างไร และยังทันกำหนด 10 ปีไหม

คำตอบสั้น: เมื่อนายทะเบียนขีดชื่อบริษัทออกจากทะเบียน บริษัทจะหมดสถานะตามกฎหมาย ขายทรัพย์ ทำสัญญา หรือฟ้องคดีในชื่อบริษัทไม่ได้ แต่ผู้ถือหุ้นหรือเจ้าหนี้ที่ได้รับความเสียหายโดยไม่เป็นธรรม ร้องขอต่อศาลให้คืนชื่อบริษัทเข้าทะเบียนได้ภายใน 10 ปีนับแต่วันที่ถูกขีดชื่อ

ส่งชื่อบริษัทให้ทนายตรวจสถานะทาง LINE

บริษัทกลายเป็นบริษัทร้างได้อย่างไร

เรื่องนี้อยู่ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1273/1 ถึง 1273/4 (แก้ไขเมื่อปี 2551 แทนมาตรา 1246 เดิม) กรณีที่พบบ่อยคือบริษัทไม่ส่งงบการเงินติดต่อกันหลายปี ขั้นตอนโดยย่อคือ

1. นายทะเบียนมีเหตุควรเชื่อว่าบริษัทไม่ได้ประกอบกิจการแล้ว จึงส่งหนังสือทางไปรษณีย์ตอบรับไปสอบถาม
2. ถ้าไม่ตอบภายใน 30 วัน นายทะเบียนจะโฆษณาในหนังสือพิมพ์และส่งหนังสือแจ้งอีกครั้ง
3. เมื่อพ้น 90 วันโดยไม่มีการชี้แจง นายทะเบียนจะขีดชื่อบริษัทออกจากทะเบียน

บริษัทที่จดเลิกแล้วแต่ไม่ชำระบัญชีให้เสร็จ ก็อาจถูกขีดชื่อได้เช่นกัน หลายบริษัทไม่รู้ตัวเลยเพราะหนังสือส่งไปที่อยู่เดิมที่ย้ายออกไปแล้ว ตรวจสถานะบริษัทได้ฟรีในระบบ DBD DataWarehouse+ ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

ถูกขีดชื่อแล้ว เกิดอะไรขึ้น

• บริษัทหมดสถานะนิติบุคคล ทำสัญญา ขายหรือโอนที่ดิน และทำธุรกรรมในชื่อบริษัทไม่ได้
• ทรัพย์สินยังค้างอยู่ในชื่อบริษัท ไม่ตกเป็นของผู้ถือหุ้นหรือกรรมการ ต้องให้ศาลสั่งคืนชื่อก่อนจึงจะขายหรือโอนได้
• ความรับผิดของกรรมการและผู้ถือหุ้นยังคงอยู่ เท่าที่แต่ละคนต้องรับผิดตามกฎหมายเดิม เช่น ค่าหุ้นที่ยังชำระไม่ครบ ไม่ได้แปลว่าผู้ถือหุ้นต้องรับหนี้ทั้งหมดของบริษัทเป็นการส่วนตัว
• เจ้าหนี้ฟ้องบริษัทโดยตรงไม่ได้ ต้องร้องขอให้คืนชื่อก่อน (ฎีกาที่ 8851/2559) ยกเว้นคดีที่ฟ้องไว้ก่อนบริษัทถูกขีดชื่อ ซึ่งดำเนินต่อไปได้

กำหนด 10 ปีนับจากวันไหน และใครยื่นได้

มาตรา 1273/4 ให้บริษัท ผู้ถือหุ้น หรือเจ้าหนี้ ที่ได้รับความเสียหายโดยไม่เป็นธรรมจากการถูกขีดชื่อ ร้องขอต่อศาลให้คืนชื่อบริษัทเข้าทะเบียนได้ภายใน 10 ปีนับแต่วันที่นายทะเบียนขีดชื่อ ถ้าศาลเห็นว่าในเวลาที่ถูกขีดชื่อ บริษัทยังประกอบกิจการอยู่ หรือเห็นเป็นการยุติธรรมที่จะคืนชื่อ ศาลจะสั่งให้คืนชื่อ และถือว่าบริษัทคงอยู่ตลอดมาเหมือนไม่เคยถูกขีดชื่อ

• ถูกขีดชื่อก่อนวันที่ 2 กรกฎาคม 2551 กำหนด 10 ปีนับจากวันที่กฎหมายใหม่ใช้บังคับ จึงครบไปแล้วเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2561 (ฎีกาที่ 10100/2559)
• อดีตกรรมการไม่มีอำนาจทำการแทนบริษัทที่ถูกขีดชื่อ (ฎีกาที่ 11713/2553 ซึ่งเป็นกรณีขีดชื่อตามกฎหมายเดิม) ในทางปฏิบัติจึงควรให้ผู้ถือหุ้นหรือเจ้าหนี้เป็นผู้ร้องในนามตนเอง
• ต้องไปศาลเท่านั้น ไม่มีช่องทางขอคืนชื่อที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าโดยตรง

หลังศาลสั่งคืนชื่อ ต้องทำอะไรต่อ

1. รอให้คำสั่งศาลถึงที่สุด แล้วยื่นสำเนาคำสั่งศาลที่รับรองโดยเจ้าหน้าที่ศาล พร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ต่อนายทะเบียน เพื่อเปลี่ยนสถานะเป็น “คืนสู่ทะเบียน”
2. ยื่นงบการเงินที่ค้าง ซึ่งจะถูกเปรียบเทียบปรับฐานส่งงบล่าช้าตามกฎหมาย
3. ตรวจภาระภาษีกับกรมสรรพากร เพราะเมื่อคืนชื่อแล้ว กรมสรรพากรประเมินภาษีย้อนหลัง พร้อมเงินเพิ่มและเบี้ยปรับได้
4. เมื่อสถานะกลับมาปกติ จึงขายทรัพย์ ฟ้องคดี หรือเลิกบริษัทและชำระบัญชีให้ถูกต้องได้

ควรทำอะไรตอนนี้

1. ตรวจสถานะบริษัท ว่าขึ้นสถานะ “ร้าง” หรือไม่ และถูกขีดชื่อตั้งแต่เมื่อไร
2. รวบรวมหลักฐานทรัพย์สินและหนี้ของบริษัท เพราะต้องใช้แสดงต่อศาลว่าเสียหายอย่างไร
3. ติดต่อกรรมการและผู้ถือหุ้น เพื่อเตรียมเอกสารบริษัทและงบการเงินที่ค้าง
4. ประเมินภาระภาษีและค่าปรับก่อนยื่น เพื่อให้รู้ว่าคุ้มค่าที่จะฟื้นบริษัทหรือไม่

ให้ทนายช่วยฟื้นบริษัทของคุณ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสาร ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ