ค่าปรับรายวันสูงเกินไป ศาลลดได้ไหม
ค่าปรับงานล่าช้าเป็นเบี้ยปรับที่ศาลลดได้ถ้าสูงเกินส่วน แต่จ่ายแล้วขอลดไม่ได้ ผู้รับเหมาควรโต้แย้งเป็นหนังสือ เจ้าของงานต้องสงวนสิทธิตอนรับมอบงานล่าช้า

คำตอบสั้น: ค่าปรับรายวันในสัญญารับเหมาเป็น “เบี้ยปรับ” ถ้าสูงเกินส่วน ศาลลดลงให้พอสมควรได้ (มาตรา 383) แต่ถ้าจ่ายไปแล้ว หรือยอมรับเงินค่างวดที่ถูกหักค่าปรับโดยไม่โต้แย้ง อาจขอลดภายหลังไม่ได้ ฝั่งเจ้าของงาน ถ้ารับมอบงานที่ส่งล่าช้า ต้องบอกสงวนสิทธิเรียกค่าปรับไว้ในเวลารับมอบ มิฉะนั้นอาจเรียกค่าปรับไม่ได้
ส่งสัญญาและหนังสือเรียกค่าปรับให้ทนายดูทาง LINE
ค่าปรับรายวันคืออะไรในทางกฎหมาย
ข้อสัญญาที่ว่า “ถ้าส่งมอบงานล่าช้า ผู้รับจ้างยอมให้ปรับวันละ … บาท” คือ เบี้ยปรับ (ค่าปรับที่ตกลงกันไว้ล่วงหน้าว่าจะจ่ายเมื่อผิดสัญญา) ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379 เมื่อผู้รับเหมาส่งมอบงานไม่ตรงเวลา เจ้าของงานเรียกได้ทั้งให้ทำงานให้เสร็จและเรียกค่าปรับด้วย (มาตรา 381 วรรคหนึ่ง) โดยไม่ต้องพิสูจน์ว่าเสียหายวันละเท่าไร
ข้อสัญญาที่เขียนว่า “ค่าเสียหาย” แต่กำหนดจำนวนไว้ล่วงหน้าเมื่อผิดสัญญา ก็อาจเป็นเบี้ยปรับได้เช่นกัน (ฎีกาที่ 2345/2565)
ศาลลดค่าปรับได้แค่ไหน
มาตรา 383 ให้ศาลลดเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วนลงเป็นจำนวนพอสมควรได้ โดยพิจารณาทางได้เสียของเจ้าหนี้ทุกอย่างที่ชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่เฉพาะเรื่องเงิน กฎหมายไม่ได้กำหนดสัดส่วนตายตัว ศาลดูเป็นรายคดี เคยมีกรณีที่ผู้ว่าจ้างหักค่าปรับจากผู้รับจ้างไปแล้ว ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วน จึงลดลงและให้คืนส่วนที่เกิน (ฎีกาที่ 1044/2565)
ถ้าเป็นฝ่ายผู้รับเหมาที่ถูกปรับ ควรรวบรวมข้อเท็จจริงที่แสดงว่าค่าปรับสูงเกินความเสียหายจริง เช่น
- ความเสียหายที่เจ้าของงานได้รับจริงจากความล่าช้า
- งานที่ทำเสร็จไปแล้วกี่เปอร์เซ็นต์ และเจ้าของงานได้ใช้ประโยชน์แล้วหรือยัง
- ความล่าช้าที่เกิดจากฝั่งเจ้าของงาน เช่น ส่งมอบพื้นที่ช้า แก้แบบ หรือจ่ายเงินช้า พร้อมหลักฐานเป็นหนังสือหรือแชท
จ่ายไปแล้วหรือถูกหักจากค่างวดแล้ว ขอลดได้ไหม
มาตรา 383 วรรคหนึ่งตอนท้าย: เมื่อได้ใช้เงินตามเบี้ยปรับแล้ว สิทธิขอลดเป็นอันขาดไป ปัญหาที่พบบ่อยคือ เจ้าของงานหักค่าปรับออกจากค่างวด แล้วโอนส่วนที่เหลือมาให้
- ถ้ารับเงินส่วนที่เหลือไปเฉย ๆ โดยไม่โต้แย้ง อาจถือว่าผู้รับจ้างได้ใช้เงินค่าปรับแล้ว จึงขอลดไม่ได้
- ถ้าโต้แย้งเป็นหนังสือ ขอรายละเอียดค่าปรับและขอให้ลด เพื่อรักษาสิทธิขอให้ศาลลดค่าปรับภายหลัง
ดังนั้น ถ้าเห็นว่าค่าปรับสูงเกินไป ควรทำหนังสือโต้แย้งและสงวนสิทธิขอลดค่าปรับไว้ทันทีที่ได้รับแจ้งหรือถูกหักเงิน
ค่าปรับคิดถึงวันไหน
- เจ้าของงานยังไม่เลิกสัญญา และยอมให้ผู้รับเหมาทำต่อ ค่าปรับคิดตั้งแต่วันถัดจากวันครบกำหนดส่งมอบตามสัญญา ถึงวันที่ส่งมอบงานจริง
- เจ้าของงานบอกเลิกสัญญา โดยทั่วไปคิดค่าปรับได้ถึงวันบอกเลิกสัญญา เพราะเมื่อเลิกสัญญาแล้ว สัญญาก็สิ้นผล ส่วนความเสียหายหลังจากนั้น เช่น ค่าจ้างผู้รับเหมารายใหม่ที่แพงขึ้น ต้องเรียกเป็นค่าเสียหายและพิสูจน์ตามจริง (มาตรา 391)
ถ้อยคำในสัญญาแต่ละฉบับเรื่องการปรับและการเลิกสัญญามีผลต่อการคำนวณ ควรให้ทนายความอ่านข้อสัญญาก่อนคิดยอด
ฝั่งเจ้าของงาน: รับมอบงานล่าช้า ต้องสงวนสิทธิ
มาตรา 381 วรรคสาม: ถ้าเจ้าของงานยอมรับงานที่ส่งมอบล่าช้าแล้ว จะเรียกค่าปรับได้ต่อเมื่อได้บอกสงวนสิทธิไว้ในเวลารับมอบ
- ผู้รับเหมาสร้างอาคารเสร็จช้า เจ้าของงานเข้าอยู่และใช้อาคารโดยไม่สงวนสิทธิเรียกค่าปรับ ศาลฎีกาถือว่ายอมรับชำระหนี้แล้ว จึงเรียกค่าปรับไม่ได้ (ฎีกาที่ 3838/2547)
- ฝ่ายที่เรียกค่าปรับต้องพิสูจน์ได้ว่าได้บอกสงวนสิทธิไว้จริง ถ้าพิสูจน์ไม่ได้ ก็เรียกค่าปรับไม่ได้ (ฎีกาที่ 3317/2564)
วิธีที่ปลอดภัยคือ เขียนข้อความสงวนสิทธิเรียกค่าปรับไว้ในใบตรวจรับงาน หรือทำหนังสือแยกส่งให้ผู้รับเหมาในวันรับมอบ และเก็บสำเนาไว้
ค่าปรับกับค่าเสียหายจริง เรียกเพิ่มได้ไหม
ถ้าความเสียหายจริงมากกว่าค่าปรับ เจ้าของงานเรียกค่าปรับในฐานะค่าเสียหายขั้นต่ำ แล้วพิสูจน์ความเสียหายส่วนที่เกินเพื่อเรียกเพิ่มได้ (มาตรา 380 วรรคสอง และมาตรา 381 วรรคสอง) ส่วนที่เรียกเพิ่มต้องมีหลักฐาน เช่น ใบเสร็จค่าเช่าที่พักระหว่างรอ หรือสัญญาจ้างผู้รับเหมารายใหม่
ควรทำอะไรตอนนี้
- อ่านข้อค่าปรับในสัญญา อัตราต่อวัน มีเพดานสูงสุดหรือไม่ และเริ่มนับวันไหน
- ทำลำดับเหตุการณ์ความล่าช้า แยกว่าวันไหนล่าช้าเพราะฝั่งใด พร้อมหลักฐาน
- ถ้าเป็นผู้รับเหมาที่ถูกปรับ อย่าเพิ่งจ่ายเต็ม และอย่ารับเงินค่างวดที่ถูกหักค่าปรับโดยเงียบ ควรโต้แย้งเป็นหนังสือก่อน ทำหนังสือโต้แย้ง / ปฏิเสธหนี้แบบออนไลน์ได้
- ถ้าเป็นเจ้าของงาน บอกสงวนสิทธิเรียกค่าปรับเป็นหนังสือในวันรับมอบงาน และเก็บหลักฐานความเสียหายจริงไว้
- ให้ทนายความคำนวณยอดก่อนเจรจา ว่าค่าปรับที่สมควรควรอยู่ที่เท่าไร และควรคิดถึงวันไหน
ให้ทนายช่วยดูเรื่องรับเหมาของคุณ →
ถ้าผู้รับเหมาทิ้งงานและกำลังจะเลิกสัญญา อ่านผู้รับเหมาทิ้งงาน จ้างคนใหม่ทำต่อแล้วเรียกค่าเสียหายได้ไหม
บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสาร ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ


