แพ่ง

บ้านร้าว หลังคารั่วหลังส่งมอบ ผู้รับเหมาต้องรับผิดกี่ปี

ผู้รับเหมารับผิดในความชำรุดของบ้านที่ปรากฏภายใน 5 ปีนับแต่ส่งมอบ ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่พบความชำรุด ถ้าฟ้องตามข้อรับประกันผลงานในสัญญาใช้อายุความ 10 ปี และตอนตรวจรับต้องบันทึกข้อบกพร่องไว้

โดย ทีมทนายความ ทนายโซเชียล··อ่าน 5 นาที
บ้านร้าว หลังคารั่วหลังส่งมอบ ผู้รับเหมาต้องรับผิดกี่ปี

คำตอบสั้น: ถ้าสัญญาไม่ได้เขียนเรื่องรับประกันผลงานไว้ ผู้รับเหมาต้องรับผิดในความชำรุดของบ้านหรืออาคารที่ปรากฏขึ้นภายใน 5 ปีนับแต่วันส่งมอบ และเจ้าของบ้านต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่วันที่เห็นความชำรุดนั้น ถ้าสัญญามีข้อรับประกันผลงานและฟ้องตามข้อนั้น ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าใช้อายุความ 10 ปี สิ่งที่ควรทำทันทีที่พบรอยร้าวหรือหลังคารั่ว คือถ่ายรูปเก็บไว้และแจ้งผู้รับเหมาเป็นหนังสือ

ส่งสัญญาและรูปจุดที่ชำรุดให้ทนายดูทาง LINE

ผู้รับเหมาต้องรับผิดนานแค่ไหน

สัญญารับเหมาก่อสร้างเป็น “สัญญาจ้างทำของ” ถ้าสัญญาไม่ได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 600 ให้ผู้รับเหมารับผิดในความชำรุดบกพร่อง (งานที่เสียหรือทำไม่ได้มาตรฐาน) เฉพาะที่ปรากฏขึ้นภายในเวลาต่อไปนี้

  • งานทั่วไป: ภายใน 1 ปีนับแต่วันส่งมอบ
  • สิ่งปลูกสร้างกับพื้นดิน เช่น บ้าน อาคาร: ภายใน 5 ปีนับแต่วันส่งมอบ
  • เรือนหรือโรงที่สร้างด้วยไม้: ไม่ได้ 5 ปี ใช้เกณฑ์งานทั่วไป 1 ปี
  • ผู้รับเหมาปิดบังความชำรุดไว้: ไม่อยู่ในกำหนดเวลาข้างต้น

คำว่า “ปรากฏขึ้น” หมายถึงความชำรุดต้องเกิดให้เห็นภายในช่วงเวลานี้ เช่น บ้านส่งมอบมา 3 ปีแล้วผนังเพิ่งร้าว ยังอยู่ในความรับผิดของผู้รับเหมา

ต้องฟ้องภายในกี่ปี

มาตรา 601 ห้ามฟ้องผู้รับเหมาเมื่อพ้น 1 ปีนับแต่วันที่ความชำรุดปรากฏขึ้น อายุความ (ระยะเวลาที่กฎหมายให้ฟ้องได้) จึงเริ่มนับจากวันที่เห็นรอยร้าวหรือหลังคารั่ว ไม่ใช่วันส่งมอบบ้าน

ตัวอย่าง: บ้านส่งมอบเดือนมีนาคม 2566 ผนังร้าวให้เห็นเดือนสิงหาคม 2568 ยังอยู่ในกำหนด 5 ปี แต่ต้องฟ้องภายในเดือนสิงหาคม 2569 การเจรจากันไปเรื่อย ๆ ไม่ได้ทำให้อายุความหยุดเดินเสมอไป จึงควรจดวันที่พบความชำรุดไว้ให้ชัด

ถ้าสัญญามีข้อรับประกันผลงาน

มาตรา 600 ใช้เมื่อสัญญาไม่ได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น สัญญารับเหมาหลายฉบับมีข้อ “รับประกันผลงาน” ว่าผู้รับเหมาต้องเข้าซ่อมเมื่อได้รับแจ้งภายในกี่ปี ถ้าเจ้าของบ้านฟ้องให้รับผิดตามข้อรับประกันนั้น ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าไม่ใช้อายุความ 1 ปีตามมาตรา 601 แต่ใช้อายุความทั่วไป 10 ปี (มาตรา 193/30, ฎีกาที่ 13619/2553, 4308/2550)

ผลของแต่ละสัญญาขึ้นอยู่กับถ้อยคำที่เขียนไว้ ควรอ่านข้อรับประกันให้ละเอียดว่ารับประกันกี่ปี ครอบคลุมงานส่วนไหน และต้องแจ้งอย่างไร แม้มีโอกาสได้อายุความ 10 ปี ก็ไม่ควรรอ เพราะยิ่งช้า ยิ่งพิสูจน์ยากว่าความเสียหายเกิดจากงานของผู้รับเหมา

ตรวจรับบ้านอย่างไรไม่ให้เสียสิทธิ

มาตรา 598 ให้ผู้รับเหมาไม่ต้องรับผิด ถ้าเจ้าของบ้านรับมอบงานที่ชำรุดไปโดยไม่ทักท้วง เว้นแต่ความชำรุดนั้นตรวจไม่พบในวันรับมอบ หรือผู้รับเหมาปิดบังไว้ ตัวอย่างเช่น หลังคาที่รั่วเมื่อฝนตกหลังรับมอบ ศาลฎีกาถือว่าเป็นความชำรุดที่ไม่อาจพบได้ขณะรับมอบ ผู้รับเหมาจึงยังต้องรับผิด (ฎีกาที่ 5201/2549)

  • เดินตรวจบ้านก่อนเซ็นรับมอบ ถ้าทำได้ ให้วิศวกรหรือผู้ตรวจบ้านไปด้วย
  • จดข้อบกพร่องที่เห็นทุกจุดลงในใบตรวจรับ หรือทำหนังสือแนบ ให้ผู้รับเหมาลงชื่อรับทราบ
  • ถ้างานยังชำรุด เจ้าของบ้านยึดหน่วง (ชะลอการจ่าย) ค่าจ้างที่ยังไม่ได้จ่ายไว้ได้ จนกว่าผู้รับเหมาจะแก้หรือให้ประกันที่สมควร (มาตรา 599) แต่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าหน่วงไว้ได้เพียงพอสมควรกับความเสียหายจากงานที่ชำรุด ไม่ใช่ไม่จ่ายเลยทั้งหมด (ฎีกาที่ 7088/2561)

พบรอยร้าวหรือหลังคารั่วหลังส่งมอบ ทำอะไรได้บ้าง

  • แจ้งให้ผู้รับเหมาซ่อม เป็นหนังสือ ระบุจุดที่ชำรุด แนบรูป และกำหนดเวลาให้เข้าซ่อมที่สมควร
  • ถ้าไม่ซ่อม เรียกค่าเสียหายได้ เช่น ค่าจ้างช่างรายอื่นมาซ่อม หลายสัญญาเขียนให้เจ้าของงานจ้างคนอื่นซ่อมแล้วเรียกค่าใช้จ่ายจากผู้รับเหมาได้ ควรตรวจข้อนี้ในสัญญา
  • ความเสียหายต่อทรัพย์สินอื่น เช่น น้ำรั่วจนเฟอร์นิเจอร์เสีย ต้องพิสูจน์ได้ว่าเกิดจากงานที่ชำรุดจริง

ก่อนให้ช่างรายอื่นเข้าซ่อม ควรเก็บหลักฐานสภาพความเสียหายให้ครบ และถ้าทำได้ ให้วิศวกรทำรายงานว่าความเสียหายเกิดจากสาเหตุใด เพราะเมื่อซ่อมไปแล้ว จะพิสูจน์ย้อนหลังได้ยาก

สร้างบ้านอยู่เอง อาจเป็นคดีผู้บริโภค

ถ้าจ้างผู้รับเหมาที่รับงานเป็นอาชีพหรือเป็นบริษัทมาสร้างบ้านเพื่ออยู่เอง เรื่องนั้นอาจเป็นคดีผู้บริโภคตามพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 ผลที่สำคัญคือ

  • เจ้าของบ้านฟ้องได้โดยไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมศาล (มาตรา 18) แต่ศาลอาจสั่งให้รับผิดค่าฤชาธรรมเนียมเมื่อคดีสิ้นสุดได้
  • ข้อเท็จจริงเรื่องการก่อสร้างที่อยู่ในความรู้ของผู้รับเหมาโดยเฉพาะ ภาระการพิสูจน์ตกแก่ผู้รับเหมา (มาตรา 29)
  • ถ้าผู้รับเหมาเป็นฝ่ายฟ้อง ต้องฟ้องที่ศาลที่เจ้าของบ้านมีภูมิลำเนา (ที่อยู่ตามทะเบียนบ้าน) เพียงแห่งเดียว (มาตรา 17)

ถ้าสร้างเพื่อใช้ในธุรกิจของผู้ว่าจ้าง อาจไม่ใช่คดีผู้บริโภค

ควรทำอะไรตอนนี้

  1. จดวันที่พบความชำรุด และถ่ายรูปหรือวิดีโอทุกจุดพร้อมวันที่ เพราะอายุความ 1 ปีเริ่มนับจากวันนั้น
  2. หาสัญญาและใบตรวจรับงาน ดูว่ามีข้อรับประกันผลงานกี่ปี และตอนรับมอบได้บันทึกข้อบกพร่องอะไรไว้บ้าง
  3. แจ้งผู้รับเหมาเป็นหนังสือ ให้เข้าซ่อมภายในเวลาที่กำหนด ส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ เก็บสำเนาไว้ ทำหนังสือแจ้งให้แก้ไขความชำรุดบกพร่องแบบออนไลน์ได้
  4. อย่าเพิ่งรื้อหรือซ่อมเอง จนกว่าจะเก็บหลักฐานครบ และถ้าทำได้ ให้วิศวกรตรวจสาเหตุก่อน
  5. ให้ทนายความตรวจอายุความ ว่าควรฟ้องตามมาตรา 600–601 หรือตามข้อรับประกันในสัญญา และเรียกค่าเสียหายได้เท่าไร

ให้ทนายช่วยดูเรื่องรับเหมาของคุณ →

ถ้าผู้รับเหมาทิ้งงานไปก่อนบ้านเสร็จ อ่านผู้รับเหมาทิ้งงาน จ้างคนใหม่ทำต่อแล้วเรียกค่าเสียหายได้ไหม

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสาร ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ

แชตกับทนาย โทรหาทนาย