แพ่ง

กรรมการบริษัทร้างยังต้องรับผิดอะไรอยู่

ความรับผิดของกรรมการและผู้ถือหุ้นยังคงมีอยู่เท่าเดิมหลังบริษัทถูกขีดชื่อ แต่อดีตกรรมการไม่มีอำนาจทำการแทนบริษัท สรรพากรต้องขอคืนชื่อก่อนจึงประเมินภาษีได้

โดย ทีมทนายความ ทนายโซเชียล··อ่าน 5 นาที
กรรมการบริษัทร้างยังต้องรับผิดอะไรอยู่

คำตอบสั้น: บริษัทถูกขีดชื่อแล้ว ความรับผิดของกรรมการและผู้ถือหุ้นไม่ได้หายไป ยังคงมีอยู่เท่าที่แต่ละคนต้องรับผิดตามกฎหมายเดิม (ป.พ.พ. มาตรา 1273/3) แต่ไม่ได้แปลว่ากรรมการต้องรับหนี้ทั้งหมดของบริษัทเป็นการส่วนตัว และกรรมการเดิมก็ไม่มีอำนาจทำการแทนบริษัทอีกต่อไป

ส่งหนังสือที่ได้รับให้ทนายตรวจทาง LINE

บริษัทร้างแล้ว ความรับผิดยังอยู่ไหม

ยังอยู่ มาตรา 1273/3 กำหนดว่าแม้บริษัทจะสิ้นสภาพนิติบุคคล (หมดฐานะเป็นบุคคลตามกฎหมาย) ตั้งแต่วันที่ถูกขีดชื่อ แต่ความรับผิดของกรรมการ ผู้จัดการ และผู้ถือหุ้นทุกคน มีอยู่เท่าไรก็ให้คงมีอยู่อย่างนั้น และเรียกบังคับได้ กรมพัฒนาธุรกิจการค้าก็ย้ำเรื่องนี้ทุกครั้งที่ประกาศขีดชื่อบริษัทร้าง

คำว่า “คงมีอยู่อย่างนั้น” หมายถึง ใครเคยต้องรับผิดแค่ไหนก่อนบริษัทถูกขีดชื่อ ก็ยังรับผิดแค่นั้น กฎหมายไม่ได้เพิ่มภาระใหม่ และไม่ได้ปลดภาระเดิม

ผู้ถือหุ้นต้องรับผิดแค่ไหน

ผู้ถือหุ้นบริษัทจำกัดรับผิดไม่เกินค่าหุ้นที่ตนยังส่งใช้ไม่ครบ (มาตรา 1096) ถ้าชำระค่าหุ้นครบแล้ว ปกติก็ไม่ต้องรับหนี้ของบริษัทเพิ่ม

แม้ผู้ถือหุ้นยังค้างค่าหุ้น เจ้าหนี้ก็ฟ้องเรียกค่าหุ้นที่ค้างโดยข้ามขั้นตอนไม่ได้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เจ้าหนี้ที่ฟ้องผู้ถือหุ้นให้ชำระค่าหุ้นที่ค้างโดยใช้สิทธิแทนบริษัท แต่ไม่ได้เรียกบริษัทเข้ามาในคดีและไม่ได้ร้องขอให้คืนชื่อบริษัทก่อน ไม่มีอำนาจฟ้อง (ฎีกาที่ 8851/2559)

กรรมการต้องรับผิดอะไรบ้าง

การเป็นกรรมการไม่ได้ทำให้ต้องรับหนี้ของบริษัทเป็นการส่วนตัวโดยอัตโนมัติ ความรับผิดที่ยังคงอยู่คือความรับผิดที่กรรมการมีอยู่แล้วตามกฎหมาย เช่น

  • ทำให้บริษัทเสียหาย กรรมการต้องดูแลกิจการด้วยความระมัดระวัง (มาตรา 1168) ถ้าทำให้บริษัทเสียหาย บริษัทหรือผู้ถือหุ้นฟ้องเรียกค่าเสียหายได้ และเจ้าหนี้ของบริษัทก็เรียกบังคับได้เท่าที่ยังมีสิทธิเรียกร้องต่อบริษัทอยู่ (มาตรา 1169)
  • ลงนามผูกพันตัวเองไว้ เช่น เคยค้ำประกันหนี้บริษัทเป็นการส่วนตัว ต้องตรวจสัญญานั้นแยกเป็นรายกรณี
  • ค่าปรับเกี่ยวกับงบการเงินที่ค้าง ซึ่งกฎหมายเอาผิดกรรมการได้ด้วย (ดูหัวข้อด้านล่าง)

หนี้ภาษีของบริษัทร้าง สรรพากรทำอย่างไร

หนี้ภาษีเป็นหนี้ของบริษัท กรมสรรพากรเคยตอบข้อหารือ (เลขที่ กค 0706/4801 ลงวันที่ 26 พฤษภาคม 2546) ว่า เมื่อบริษัทถูกขีดชื่อแล้ว กรมสรรพากรในฐานะเจ้าหนี้ต้องร้องขอต่อศาลให้คืนชื่อบริษัทก่อน จึงจะออกหมายเรียกตรวจสอบภาษีได้ และต้องประเมินภาษีในนามบริษัท ข้อหารือนี้ออกในสมัยมาตรา 1246 เดิม แต่หลักเรื่องต้องคืนชื่อก่อนสอดคล้องกับกฎหมายปัจจุบัน

ศาลฎีกาก็วินิจฉัยว่า หนังสือแจ้งการประเมินภาษีที่ส่งถึงบริษัทซึ่งถูกขีดชื่อแล้ว โดยยังไม่มีคำสั่งศาลให้คืนชื่อ เป็นการประเมินที่ไม่ชอบ เพราะบริษัทไม่มีสภาพนิติบุคคลในขณะนั้น (ฎีกาที่ 2871/2564) ในทางกลับกัน ถ้าบริษัทถูกคืนชื่อเข้าทะเบียนแล้ว สรรพากรก็ตรวจและประเมินภาษีย้อนหลังได้

กรรมการเดิมยังทำอะไรแทนบริษัทได้ไหม

ไม่ได้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าบริษัทที่ถูกขีดชื่อสิ้นสภาพนิติบุคคลโดยผลของกฎหมาย อดีตกรรมการจึงไม่มีอำนาจฟ้องคดีหรือทำการแทนบริษัท (ฎีกาที่ 11713/2553 ซึ่งเป็นกรณีขีดชื่อตามกฎหมายเดิม) ผลคือ กรรมการยังมีความรับผิดเดิมติดตัว แต่ไม่มีอำนาจขายทรัพย์ ถอนเงิน หรือจัดการหนี้ในนามบริษัท ถ้าต้องการจัดการเรื่องเหล่านี้ ต้องให้ผู้ถือหุ้นหรือเจ้าหนี้ร้องขอต่อศาลให้คืนชื่อบริษัทก่อน (มาตรา 1273/4) อ่านเรื่องผลของการถูกขีดชื่อและกำหนด 10 ปี →

ไม่ส่งงบการเงิน กรรมการโดนปรับด้วยไหม

ได้ บริษัทต้องยื่นงบการเงินที่ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจแล้วทุกปี (พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 11) ถ้าไม่ยื่น บริษัทมีความผิด และถ้าความผิดเกิดจากการสั่งการหรือการกระทำของกรรมการ หรือกรรมการละเว้นไม่ทำหน้าที่ กรรมการผู้นั้นต้องรับโทษด้วย (มาตรา 40) กรมพัฒนาธุรกิจการค้าแจ้งว่าค่าปรับมีทั้งส่วนของนิติบุคคลและกรรมการผู้มีอำนาจเป็นรายบุคคล

  • ปัจจุบันเป็นการ “ปรับเป็นพินัย” ตั้งแต่วันที่ 25 ตุลาคม 2566 ความผิดที่มีโทษปรับอย่างเดียวในกฎหมายเหล่านี้เปลี่ยนเป็นความผิดทางพินัยตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565 ไม่ใช่โทษอาญา
  • ชี้แจงหรือโต้แย้งได้ เมื่อได้รับหนังสือแจ้งข้อกล่าวหาจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เลือกยอมรับ หรือทำหนังสือชี้แจงโต้แย้งได้ ถ้าไม่ชำระค่าปรับ เรื่องอาจถูกส่งให้พนักงานอัยการยื่นต่อศาล
  • จำนวนค่าปรับ ขึ้นกับฐานความผิดและระยะเวลาที่ล่าช้า ควรตรวจกับหนังสือที่ได้รับจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

ควรทำอะไรตอนนี้

  1. ตรวจสถานะและวันที่ถูกขีดชื่อ ในระบบ DBD DataWarehouse+
  2. เก็บหนังสือทุกฉบับที่ได้รับ ทั้งจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กรมสรรพากร และเจ้าหนี้ อย่าปล่อยให้พ้นกำหนดชี้แจง
  3. ตรวจว่าตัวเองเคยลงนามผูกพันอะไรไว้ เช่น สัญญาค้ำประกันหนี้ของบริษัท
  4. อย่าทำธุรกรรมแทนบริษัท ระหว่างที่ยังเป็นสถานะร้าง
  5. ถ้าบริษัทยังมีทรัพย์สินหรือหนี้ค้าง ประเมินว่าควรขอคืนชื่อแล้วจัดการให้จบหรือไม่

ให้ทนายช่วยฟื้นบริษัทของคุณ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสาร ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ

แชตกับทนาย โทรหาทนาย