แพ่ง

บริษัทร้างแต่ยังมีที่ดินหรือเงินในบัญชี ทำอย่างไร

ทรัพย์สินของบริษัทร้างยังอยู่ในชื่อบริษัท แต่ไม่มีใครทำนิติกรรมแทนได้ ต้องให้บริษัท ผู้ถือหุ้น หรือเจ้าหนี้ร้องศาลขอคืนชื่อภายใน 10 ปีนับแต่วันที่ถูกขีดชื่อ

โดย ทีมทนายความ ทนายโซเชียล··อ่าน 4 นาที
บริษัทร้างแต่ยังมีที่ดินหรือเงินในบัญชี ทำอย่างไร

คำตอบสั้น: ที่ดินและเงินในบัญชียังเป็นของบริษัท ไม่ตกเป็นของกรรมการหรือผู้ถือหุ้น แต่บริษัทร้างทำนิติกรรมไม่ได้ จึงขาย โอน หรือถอนเงินในชื่อบริษัทไม่ได้ ทางออกคือให้บริษัท ผู้ถือหุ้น หรือเจ้าหนี้ ร้องขอต่อศาลให้คืนชื่อบริษัทเข้าทะเบียน ภายใน 10 ปีนับแต่วันที่ถูกขีดชื่อ

ส่งชื่อบริษัทและรายการทรัพย์สินให้ทนายตรวจทาง LINE

ทรัพย์สินของบริษัทร้างยังเป็นของใคร

เมื่อนายทะเบียนขีดชื่อบริษัทออกจากทะเบียน บริษัทสิ้นสภาพนิติบุคคล (หมดฐานะเป็นบุคคลตามกฎหมาย) ตั้งแต่วันที่ถูกขีดชื่อ (ป.พ.พ. มาตรา 1273/3) แต่กฎหมายไม่ได้ให้ทรัพย์สินของบริษัทตกเป็นของกรรมการหรือผู้ถือหุ้น ที่ดิน อาคาร รถ และเงินฝาก จึงยังมีชื่อบริษัทเป็นเจ้าของอยู่ตามเดิม

ปัญหาคือ ไม่มีใครทำธุรกรรมแทนบริษัทได้ กรมพัฒนาธุรกิจการค้าแจ้งว่าเมื่อเปลี่ยนเป็นสถานะร้างแล้ว จะทำนิติกรรมใด ๆ ไม่ได้อีก ทรัพย์สินจึงค้างอยู่ในชื่อบริษัท ขายไม่ได้ และนำมาแบ่งกันเองก็ไม่ได้

ที่ดินในชื่อบริษัทร้าง ขายหรือโอนได้ไหม

ไม่ได้ การขาย โอน จำนอง หรือไถ่ถอนที่ดิน เป็นนิติกรรมที่บริษัทต้องเป็นผู้ทำ เมื่อบริษัทสิ้นสภาพนิติบุคคลแล้ว ก็ไม่มีผู้ลงนามแทนบริษัทได้ ในการจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน นิติบุคคลต้องแสดงหนังสือรับรองบริษัทเพื่อพิสูจน์ว่ายังมีสถานะอยู่และใครมีอำนาจลงนาม บริษัทที่ขึ้นสถานะ “ร้าง” จึงจดทะเบียนโอนไม่ได้จนกว่าศาลจะสั่งคืนชื่อ

  • กรรมการเดิมเซ็นแทนไม่ได้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าอดีตกรรมการไม่มีอำนาจทำการแทนบริษัทที่ถูกขีดชื่อแล้ว (ฎีกาที่ 11713/2553 ซึ่งเป็นกรณีขีดชื่อตามกฎหมายเดิม)
  • ผู้ซื้อที่วางมัดจำไว้แล้ว ควรรีบปรึกษาทนาย เพราะบริษัทโอนให้ไม่ได้จนกว่าจะคืนชื่อ

เงินในบัญชีธนาคารของบริษัทร้าง ถอนได้ไหม

หลักเดียวกับที่ดิน เงินฝากยังเป็นของบริษัท แต่การถอนเงินหรือปิดบัญชีต้องทำในนามบริษัทโดยผู้มีอำนาจลงนาม เมื่ออดีตกรรมการไม่มีอำนาจทำการแทนบริษัทแล้ว จึงถอนเงินตามอำนาจเดิมไม่ได้ เงื่อนไขของแต่ละธนาคารอาจต่างกัน ควรสอบถามธนาคารที่เปิดบัญชีไว้ แต่ทางที่กฎหมายรองรับคือขอให้ศาลสั่งคืนชื่อบริษัทก่อน

ใครยื่นคำร้องขอคืนชื่อบริษัทได้

มาตรา 1273/4 ให้บริษัท ผู้ถือหุ้น หรือเจ้าหนี้ ที่ได้รับความเสียหายโดยไม่เป็นธรรมจากการที่บริษัทถูกขีดชื่อ ร้องขอต่อศาลได้ ถ้าศาลเห็นว่าในเวลาที่ถูกขีดชื่อ บริษัทยังประกอบกิจการอยู่ หรือเห็นเป็นการยุติธรรม ศาลจะสั่งให้คืนชื่อ และถือว่าบริษัทคงอยู่ตลอดมาเหมือนไม่เคยถูกขีดชื่อ

  • ผู้ถือหุ้น ยื่นได้ในนามตนเอง โดยแสดงว่าเสียหายเพราะทรัพย์สินของบริษัทค้างอยู่ ใช้ประโยชน์ไม่ได้
  • เจ้าหนี้ของบริษัท ยื่นได้เพื่อจะฟ้องหรือบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินของบริษัท
  • ต้องไปศาลเท่านั้น กรมพัฒนาธุรกิจการค้าจะคืนสถานะให้เมื่อได้รับคำสั่งศาลที่ถึงที่สุดแล้ว

กำหนด 10 ปี และถ้าเกิน 10 ปีแล้วทำอย่างไร

กฎหมายห้ามร้องขอคืนชื่อเมื่อพ้น 10 ปีนับแต่วันที่นายทะเบียนขีดชื่อ (มาตรา 1273/4) บริษัทที่ถูกขีดชื่อก่อนวันที่ 2 กรกฎาคม 2551 (ตามมาตรา 1246 เดิม) นับ 10 ปีจากวันที่กฎหมายใหม่ใช้บังคับ จึงครบกำหนดไปแล้วเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2561 (ฎีกาที่ 10100/2559)

ถ้าพ้นกำหนดแล้ว ก็ร้องขอคืนชื่อไม่ได้ และสำหรับบริษัทที่ถูกขีดชื่อตามมาตรา 1273/3 (ตั้งแต่ 2 ก.ค. 2551) ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ไม่ใช่การเลิกบริษัทที่ต้องชำระบัญชี จึงขอให้ศาลตั้งผู้ชำระบัญชี (ผู้จัดการทรัพย์สินและหนี้ของบริษัทที่เลิกแล้ว) ไม่ได้ (ฎีกาที่ 4538/2566) ส่วนบริษัทที่ถูกขีดชื่อตามมาตรา 1246 เดิม ต้องตรวจเป็นรายกรณี ก่อนสรุปว่าหมดทาง ควรให้ทนายตรวจวันที่ถูกขีดชื่อที่แท้จริงและข้อเท็จจริงของบริษัทเป็นรายกรณี

อ่านเพิ่มเติม: บริษัทถูกขีดชื่อเป็นบริษัทร้าง มีผลอย่างไร และยังทันกำหนด 10 ปีไหม →

ควรทำอะไรตอนนี้

  1. ตรวจวันที่ถูกขีดชื่อ ในระบบ DBD DataWarehouse+ แล้วนับว่ายังเหลือเวลาก่อนครบ 10 ปีเท่าไร
  2. รวบรวมหลักฐานทรัพย์สิน เช่น สำเนาโฉนด สมุดบัญชีหรือรายการเดินบัญชี ทะเบียนรถ
  3. เลือกผู้ร้อง ว่าจะให้ผู้ถือหุ้นหรือเจ้าหนี้รายใดเป็นผู้ยื่นในนามตนเอง
  4. อย่าให้ใครเซ็นขายหรือถอนเงินแทนบริษัท ระหว่างที่ยังเป็นสถานะร้าง
  5. ประเมินงบการเงินและภาษีที่ค้าง เพราะหลังคืนชื่อต้องจัดการต่อ

ให้ทนายช่วยฟื้นบริษัทของคุณ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสาร ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ

แชตกับทนาย โทรหาทนาย