อายุความฟ้องคดีละเมิด 1 ปี นับจากวันไหน รถชนต้องฟ้องภายในเมื่อไร

คำตอบสั้น: คดีละเมิดต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่วันที่ผู้เสียหายรู้ครบสองเรื่อง คือรู้ว่าตนถูกทำให้เสียหาย และรู้ว่าใครต้องรับผิด แต่ไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันเกิดเหตุ รถชนที่รู้ตัวคู่กรณีตั้งแต่ที่เกิดเหตุ จึงมักต้องนับจากวันเกิดเหตุเลย ถ้าเหตุนั้นเป็นความผิดอาญาด้วย อาจใช้อายุความทางอาญาที่ยาวกว่า

ส่งวันเกิดเหตุให้ทนายช่วยนับอายุความทาง LINE

กฎ 1 ปี และ 10 ปี

อายุความ (ระยะเวลาที่กฎหมายให้ฟ้องได้) ของการเรียกค่าเสียหายจากการละเมิด มีสองชั้น (ป.พ.พ. มาตรา 448 วรรคหนึ่ง)

• 1 ปี นับแต่วันที่ผู้เสียหายรู้ถึงการละเมิด และรู้ตัวผู้ที่ต้องชดใช้
• 10 ปี นับแต่วันทำละเมิด ใช้กับกรณีที่ยังไม่รู้ตัวผู้ต้องรับผิด ไม่ว่าจะรู้ภายหลังเมื่อไร ก็ฟ้องเกิน 10 ปีนับแต่วันเกิดเหตุไม่ได้

ถ้าฟ้องเกินกำหนดและจำเลยยกเรื่องอายุความขึ้นต่อสู้ ศาลจะยกฟ้อง แม้จะเป็นฝ่ายถูกก็ตาม

“รู้ตัวผู้ต้องรับผิด” หมายความว่าอะไร

ไม่ได้นับจากวันเกิดเหตุเสมอไป แต่นับจากวันที่รู้ว่าใครคือคนที่ต้องชดใช้ ตัวอย่างจากคำพิพากษาศาลฎีกา

• รู้ตั้งแต่วันเกิดเหตุ: รถแท็กซี่ที่ชนมีชื่อและโลโก้ของผู้ประกอบการติดข้างรถ ถือว่ารู้ตัวผู้ต้องรับผิดตั้งแต่วันเกิดเหตุ ฟ้องช้าไปเพียง 1 วันก็ขาดอายุความ (ฎีกาที่ 4215/2563)
• รู้ภายหลังผ่านตำรวจ: คนขับฝ่ายผู้เสียหายหมดสติในวันเกิดเหตุ ไม่รู้ว่าคู่กรณีคือใคร ศาลนับอายุความจากวันที่พนักงานสอบสวนนัดให้พบกับคู่กรณี ไม่ใช่วันเกิดเหตุ (ฎีกาที่ 15977/2557)

ในทางปฏิบัติ ถ้าบันทึกประจำวันของตำรวจมีชื่อคู่กรณีตั้งแต่วันเกิดเหตุ และผู้เสียหายรู้ข้อมูลนั้นแล้ว ควรถือว่าอายุความเริ่มนับตั้งแต่วันนั้น อย่ารอผลคดีอาญาหรือรอให้บริษัทประกันภัยตอบก่อน

นับวันอย่างไร

• ไม่นับวันแรก (มาตรา 193/3) เช่น รู้ตัวคู่กรณีวันที่ 10 มีนาคม 2569 ให้เริ่มนับวันที่ 11 มีนาคม 2569 และวันสุดท้ายที่ฟ้องได้คือวันที่ 10 มีนาคม 2570
• ถ้าวันสุดท้ายตรงกับวันหยุดทำการ ให้ฟ้องในวันทำการถัดไปได้ (มาตรา 193/8)
• ไม่ควรรอจนวันท้าย ๆ เพราะต้องใช้เวลาเตรียมคำฟ้องและเอกสาร

เมื่อการละเมิดเป็นความผิดอาญาด้วย

ถ้าการกระทำนั้นเป็นความผิดอาญาที่มีอายุความทางอาญายาวกว่า 1 ปี ให้ใช้อายุความที่ยาวกว่านั้น (มาตรา 448 วรรคสอง) สำหรับรถชน อายุความทางอาญาขึ้นกับผลของเหตุ (ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95)

• ขับรถประมาทจนมีคนเสียชีวิต (มาตรา 291 โทษจำคุกไม่เกิน 10 ปี) อายุความ 15 ปี
• ขับรถประมาทจนมีคนบาดเจ็บสาหัส (มาตรา 300 โทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี) อายุความ 10 ปี
• ขับรถประมาทจนมีคนบาดเจ็บไม่สาหัส (มาตรา 390 โทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน) อายุความ 1 ปี เท่ากับอายุความละเมิด

ข้อควรระวัง: การทำให้รถหรือทรัพย์สินเสียหายโดยประมาทอย่างเดียว ไม่เป็นความผิดอาญา เพราะกฎหมายอาญาลงโทษเฉพาะการทำให้เสียทรัพย์โดยเจตนา (ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 59) คดีเรียกค่าซ่อมรถจึงมักใช้อายุความ 1 ปี

ถ้าคนขับถูกศาลพิพากษาลงโทษในคดีอาญาและคดีถึงที่สุดก่อนผู้เสียหายฟ้องคดีแพ่ง ผู้เสียหายฟ้องคดีแพ่งได้ภายใน 10 ปี (ป.วิ.อ. มาตรา 51 ประกอบ ป.พ.พ. มาตรา 193/32)

เคยเซ็นบันทึกตกลง หรือคู่กรณียอมรับผิดไว้

• บันทึกตกลงค่าเสียหาย: ถ้าคู่กรณีเซ็นบันทึกตกลงจะจ่ายค่าเสียหาย บันทึกนั้นเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความ (สัญญาที่ตกลงยุติข้อพิพาท) (มาตรา 850) ผู้เสียหายฟ้องตามบันทึกนั้นได้ภายใน 10 ปี (มาตรา 193/30) ไม่ต้องใช้อายุความละเมิด 1 ปี
• คู่กรณียอมรับว่าเป็นหนี้: เช่น ทำหนังสือรับสภาพหนี้ (หนังสือยอมรับว่าเป็นหนี้) หรือจ่ายบางส่วน อายุความจะสะดุดหยุดลง (มาตรา 193/14) และเริ่มนับใหม่ (มาตรา 193/15) ถ้าการยอมรับเกิดหลังครบอายุความไปแล้ว ผลทางกฎหมายจะต่างออกไป ควรให้ทนายความตรวจ

ฟ้องบริษัทประกันภัย หรือบริษัทประกันภัยเป็นผู้ฟ้อง

• ผู้เสียหายฟ้องบริษัทประกันภัยของคู่กรณี: ฟ้องได้ภายใน 2 ปีนับแต่วันเกิดเหตุ (มาตรา 882 และ 887) ซึ่งเป็นกำหนดเวลาคนละชุดกับการฟ้องคนขับ
• บริษัทประกันภัยรับช่วงสิทธิมาฟ้อง (ฟ้องไล่เบี้ย): ใช้อายุความเดียวกับเจ้าของรถที่ได้รับชดใช้ คือ 1 ปีนับแต่วันที่ผู้เอาประกันภัยหรือคนขับรถของผู้เอาประกันภัยรู้ ไม่ได้เริ่มนับใหม่จากวันที่บริษัทประกันภัยรู้หรือจ่ายเงิน (ฎีกาที่ 15977/2557 และ 4215/2563) อ่านเพิ่ม: ถูกบริษัทประกันฟ้องไล่เบี้ย →

ควรทำอะไรตอนนี้

1. จดวันเกิดเหตุ และวันที่รู้ชื่อคู่กรณี ดูจากบันทึกประจำวันของตำรวจหรือใบเคลม
2. นับ 1 ปีจากวันนั้น และจดวันสุดท้ายไว้ ถ้ามีคนบาดเจ็บสาหัสหรือเสียชีวิต ให้ทนายความตรวจว่าใช้อายุความอาญาได้หรือไม่
3. ค้นเอกสารที่เคยเซ็น เช่น บันทึกตกลงที่สถานีตำรวจ หรือหนังสือรับสภาพหนี้
4. อย่ารอผลเจรจาจนใกล้ครบกำหนด การเจรจาที่อีกฝ่ายไม่ได้ยอมรับว่าเป็นหนี้ ไม่ได้ทำให้อายุความหยุดนับ
5. ถ้าใกล้ครบ 1 ปีแล้ว ให้ปรึกษาทนายความทันที เพื่อเตรียมฟ้องให้ทันกำหนด

ให้ทนายช่วยดูเรื่องอุบัติเหตุของคุณ →

บทความนี้เป็นความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง ผลของแต่ละเรื่องขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเอกสาร ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ